Opbouwen na een operatie: het stuk ná de fysiotherapeut

Het korte antwoord: na een operatie en een fysiotherapietraject ben je uit de pijn en weer in beweging, maar de kracht die je kwijt bent, is daarmee nog niet terug. Reken op maanden rustig opbouwen met gewicht om dat laatste deel te halen, en op langzamer vooruitgang in het geopereerde gebied dan in de rest van je lichaam. Begin onder je kunnen, verhoog één ding per keer, en houd je aan eventuele blijvende beperkingen van je specialist.

Waarom je na de fysio nog niet de oude bent

Fysiotherapie na een operatie heeft een duidelijk doel: uit de pijn, de beweging terug, en veilig functioneren in het dagelijks leven. Als dat bereikt is, stopt het traject, en dat is logisch.

Wat op dat moment nog niet gebeurd is, is kracht terugbouwen. Na een knieoperatie kan het verschil tussen je twee bovenbenen een half jaar later nog tientallen procenten zijn, en bij schouders en heupen is het niet anders. Je kunt alles doen en je bent niet sterk.

Daar komt bij dat je het niet merkt op de momenten die het verraden. Je loopt weer, je rijdt weer auto, je doet je werk. Pas als je een koffer tilt, een trap op rent of een dag in de tuin werkt, blijkt wat er mist. En veel mensen concluderen dan dat het nooit meer goed komt, terwijl het stuk opbouwen simpelweg nog niet is gedaan.

Hoeveel je kwijt bent

Een week plat liggen kost al meetbaar spiermassa. Een paar weken niet of beperkt belasten, plus pijn die je de maanden daarvoor al liet ontzien, telt op tot flink verlies, en dat zit vooral in het been of de arm die geopereerd is.

Dat verlies komt terug, en het kost tijd in dezelfde orde: maanden, niet weken. Dat is geen slecht nieuws maar een planning. Wie dat weet, stopt niet na zes weken omdat het nog niet klaar is.

Wat sneller gaat dan je denkt: de eerste weken voel je snel verbetering, omdat je zenuwstelsel de bestaande spier beter leert gebruiken. Wat langer duurt: de spiermassa zelf, en nog langer de pezen en gewrichtsbanden eromheen.

Hoe je opbouwt

Eerst: wat zegt je specialist. Vraag twee dingen voordat je begint. Vanaf wanneer mag ik opbouwen met gewicht, en zijn er bewegingen die voor mij blijvend niet mogen. Bij een heupprothese bijvoorbeeld gelden soms beperkingen voor diep buigen en draaien.

Begin onder je kunnen. Twee keer per week, zes tot acht oefeningen, gewicht dat te licht voelt. De eerste twee weken gaan over techniek en vertrouwen, niet over vooruitgang.

Train beide kanten. Ook de gezonde kant, en met opzet iets meer aan de geopereerde kant. Alleen het goede been trainen vergroot het verschil.

Verhoog één ding per keer. Eerst vaker, dan meer herhalingen, dan pas meer gewicht. Nooit alle drie in dezelfde week.

Reken op zes maanden voor het gevoel dat het weer van jou is, en op een jaar voor echt gelijk aan de andere kant. Dat klinkt lang en het is de reden dat mensen die het volhouden er wel komen.

Pijn: wat normaal is en wat niet

Lichte pijn of stijfheid die binnen een dag wegzakt, hoort bij opbouwen. Dat is geen schade en geen reden om te stoppen.

Wat wel een signaal is: zwelling die terugkomt en blijft, pijn die de volgende ochtend duidelijk erger is, een gewricht dat warm aanvoelt, of een scherpe pijn op één punt tijdens een beweging.

De juiste reactie daarop is bijna nooit stoppen en bijna altijd verlagen. Een week op de helft van het gewicht en dan opnieuw kijken. Wie bij de eerste tegenslag stopt, begint over drie maanden weer van nul.

Als het al jaren geleden is

Een deel van de mensen die bij ons komt, is twee of vijf jaar na een operatie nog steeds niet de oude. Ze hebben de fysio gehad, zijn daarna gestopt en hebben sindsdien ontzien.

Dat is goed nieuws, want het betekent dat het ongedane werk nog openstaat. Spieren reageren ook jaren later nog op training, en het verschil tussen links en rechts wordt kleiner zodra je er aandacht aan geeft.

Wat je dan nodig hebt is geen nieuw revalidatietraject maar iemand die weet wat er is gebeurd en de dosering bepaalt. Vanaf daar is het gewoon opbouwen.

Veelgestelde vragen over opbouwen na een operatie

Waarom ben ik na de fysiotherapie nog niet de oude?

Omdat fysiotherapie je uit de pijn en terug in beweging brengt, niet terug op kracht. Dat laatste vraagt maanden opbouwen met gewicht.

Hoe lang duurt het voordat ik mijn kracht terug heb?

Reken op zes maanden voor het gevoel dat het weer van jou is en ongeveer een jaar voor echt gelijk aan de andere kant.

Moet ik alleen het geopereerde been of de geopereerde arm trainen?

Nee, beide kanten, met iets meer nadruk op de geopereerde kant. Alleen de gezonde kant trainen vergroot het verschil.

Wat doe ik als de zwelling terugkomt?

Verlagen, niet stoppen. Een week op de helft van het gewicht en dan opnieuw kijken. Blijft de zwelling, overleg dan met je fysiotherapeut of arts.

Mijn operatie was jaren geleden. Heeft opbouwen nog zin?

Ja. Spieren reageren ook jaren later nog op training, en het verschil tussen links en rechts wordt kleiner zodra je eraan werkt.

Wat moet ik mijn specialist vragen?

Vanaf wanneer je mag opbouwen met gewicht, en of er bewegingen zijn die voor jou blijvend niet mogen.

Is dit hetzelfde als revalidatie?

Nee, wij zijn geen zorgaanbieder. Wij doen het opbouwen dat na de revalidatie komt, binnen wat je behandelaar heeft afgesproken.

Dit artikel is algemene informatie, geen medisch advies. Overleg bij twijfel altijd met je huisarts, specialist of fysiotherapeut.